Zakres materiału — poziom A1
Zakres materiału — poziom A2
Zakres materiału — poziom B1
Zakres materiału — poziom B2
Na B2 nie przybywa wiele nowych reguł — przybywa precyzji. Dlatego ta mapa jest poukładana nie według części mowy, tylko według tego, co się nimi robi: przekształca zdania, stopniuje pewność, buduje tekst.
Tabele powtórkowe: czasy
Polski ma jeden czas teraźniejszy, angielski cztery. „Czytam książkę” to po angielsku I read books (w ogóle, nawykowo) albo I'm reading a book (właśnie teraz) — i to są dwa różne zdania o dwóch różnych rzeczach. Cała trudność angielskich czasów sprowadza się do jednego pytania: czy mówię o nawyku, o chwili, czy o skutku, który trwa do dziś?
Cztery czasy, które załatwiają 90% rozmowy
| Czas | Budowa | Kiedy | Przykład |
|---|---|---|---|
| present simple | I work / he works | nawyk, stan, fakt ogólny | I work in Hamburg. |
| present continuous | am/is/are + -ing | teraz, tymczasowo, plan | I'm working from home today. |
| past simple | -ed / forma II | skończone, z podanym kiedy | I worked there in 2019. |
| present perfect | have/has + forma III | skutek ważny dziś, bez „kiedy” | I've worked here for two years. |
Present perfect kontra past simple — próg całego kursu
Reguła, która wystarcza w 95% przypadków: jeśli w zdaniu jest (albo da się dopisać) konkretne „kiedy” — past simple. Jeśli liczy się skutek, a nie moment — present perfect.
| Past simple | Present perfect |
|---|---|
| I lost my keys yesterday. | I've lost my keys. |
| zgubiłem wczoraj (i już po sprawie) | zgubiłem — i wciąż ich nie mam |
| Did you see the film? | Have you ever seen the film? |
| widziałeś (ten, o którym mówimy) | zdarzyło ci się kiedykolwiek? |
Sygnały past simple: yesterday, last week, in 2019, ago, when I was…
Sygnały present perfect: ever, never, already, yet, just, since, for, so far
Formy nieregularne — dwadzieścia, które musisz mieć w palcach
| Bezokolicznik | Past simple | Forma III | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| be | was / were | been | być |
| have | had | had | mieć |
| go | went | gone / been | iść, jechać |
| do | did | done | robić |
| make | made | made | robić, wytwarzać |
| take | took | taken | brać |
| get | got | got / gotten | dostać, stać się |
| see | saw | seen | widzieć |
| know | knew | known | wiedzieć, znać |
| think | thought | thought | myśleć |
| say | said | said | powiedzieć |
| come | came | come | przyjść |
| give | gave | given | dać |
| find | found | found | znaleźć |
| buy | bought | bought | kupić |
| bring | brought | brought | przynieść |
| write | wrote | written | pisać |
| speak | spoke | spoken | mówić |
| eat | ate | eaten | jeść |
| drink | drank | drunk | pić |
Trzecia kolumna to forma III (past participle) — potrzebna do present perfect i do strony biernej. Warto uczyć się od razu trójkami, nie osobno.
Przyszłość — trzy sposoby, każdy o czym innym
| Forma | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| be going to | plan, zamiar, widoczna zapowiedź | I'm going to look for a new job. |
| will | decyzja w tej chwili, przewidywanie, obietnica | OK, I'll help you. |
| present continuous | ustalone spotkanie w kalendarzu | I'm meeting the boss at four. |
Tabele powtórkowe: przedimki i rzeczownik
Polszczyzna nie ma przedimków, więc ucho ich nie podpowie — trzeba je zrozumieć raz, porządnie. Pytanie jest zawsze to samo: czy rozmówca wie, o który egzemplarz mi chodzi? Jeśli tak — the. Jeśli nie — a/an albo nic.
| Przedimek | Kiedy | Przykład |
|---|---|---|
| a / an | pierwsza wzmianka, jeden z wielu, zawód | I saw a dog. She's a nurse. |
| the | rozmówca wie który; jedyny w swoim rodzaju; wspomniany wcześniej | The dog was barking. The sun is hot. |
| brak przedimka | ogólnie w liczbie mnogiej, rzeczowniki niepoliczalne, nazwy własne | Dogs bark. I like coffee. He lives in Poland. |
an stawiamy przed dźwiękiem samogłoski, nie literą: an hour (bo „auer”), ale a university (bo „juniwersyti”).
Policzalne i niepoliczalne
| Policzalne | Niepoliczalne | |
|---|---|---|
| ile | How many? | How much? |
| dużo | many / a lot of | much / a lot of |
| mało | few / a few | little / a little |
| przykłady | books, ideas, euros | water, money, advice, information, news |
Pułapka: money, advice, information, news, furniture są po angielsku niepoliczalne, choć po polsku liczymy je bez oporu. Nie ma informations ani advices.
Liczba mnoga — wzory i wyjątki
| Wzór | Przykład |
|---|---|
| + s | book → books |
| + es (po s, x, ch, sh) | box → boxes, watch → watches |
| spółgłoska + y → ies | city → cities |
| f/fe → ves | knife → knives, life → lives |
| nieregularne | man → men, woman → women, child → children, foot → feet, tooth → teeth |
| bez zmiany | sheep, fish, series |
Tabele powtórkowe: zdanie
Szyk — sztywniejszy niż w polskim
Polski pozwala przestawiać wyrazy dowolnie. Angielski nie: szyk niesie znaczenie, bo nie ma końcówek przypadków. Podstawa to podmiot → orzeczenie → dopełnienie.
| Typ zdania | Schemat | Przykład |
|---|---|---|
| oznajmujące | S + V + O | She bought a car. |
| pytanie (operator) | Do/Does/Did + S + V | Did she buy a car? |
| pytanie z to be | Am/Is/Are + S | Is she at home? |
| pytanie z Wh- | Wh- + operator + S + V | Where did she go? |
| przeczenie | S + operator + not + V | She doesn't drive. |
Jedno przeczenie na zdanie. Polskie „nigdy nikomu nic nie mówię” to po angielsku I never tell anyone anything — jedno never i koniec, reszta na „any-”.
Czasowniki modalne
| Modalny | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| can / can't | umiem, mogę, wolno | I can swim. |
| could | umiałem; grzeczna prośba | Could you help me? |
| must | muszę (wewnętrzny przymus), pewność | You must be tired. |
| have to | muszę (okoliczności, przepis) | I have to work on Saturday. |
| should | powinienem, rada | You should see a doctor. |
| may / might | być może | It might rain. |
Pułapka: mustn't to nie „nie muszę”, tylko „nie wolno”. „Nie muszę” = don't have to.
Tryby warunkowe
| Typ | Budowa | Kiedy | Przykład |
|---|---|---|---|
| zerowy | if + present, present | prawda ogólna | If you heat water, it boils. |
| pierwszy | if + present, will | realna przyszłość | If it rains, I'll stay home. |
| drugi | if + past, would | hipoteza, mało realne | If I had time, I would learn Spanish. |
| trzeci | if + past perfect, would have | przeszłość nie do zmiany | If I had known, I would have called. |
Po if nigdy nie stawiamy will — to najczęstszy błąd na tym poziomie.
Strona bierna
| Czas | Budowa | Przykład |
|---|---|---|
| present simple | am/is/are + III | The office is cleaned every day. |
| past simple | was/were + III | The letter was sent yesterday. |
| present perfect | have/has been + III | The job has been done. |
| z modalnym | modal + be + III | It must be finished today. |
Wymowa — czego nie widać w pisowni
Angielska ortografia nie jest fonetyczna: though, through, tough, thought mają cztery różne wymowy tego samego zapisu -ough. Dlatego w tym kursie każde hasło ma transkrypcję IPA i nagranie — czytanie „po polsku” prowadzi donikąd.
| Dźwięk | Trudność dla Polaka | Przykład |
|---|---|---|
| /θ/ i /ð/ | nie ma w polskim; nie „f” ani „s”, tylko język między zębami | think /θɪŋk/, this /ðɪs/ |
| /ɪ/ vs /iː/ | krótkie i długie „i” zmieniają słowo | ship /ʃɪp/ vs sheep /ʃiːp/ |
| /æ/ | między polskim „a” i „e” | cat /kæt/ |
| /ə/ (schwa) | najczęstszy dźwięk angielszczyzny — sylaby nieakcentowane „zjadają się” | about /əˈbaʊt/, teacher /ˈtiːtʃə/ |
| końcowe dźwięczne | Polak ubezdźwięcznia końcówki — po angielsku zmienia to słowo | bed vs bet, dog vs dock |
Akcent wyrazowy bywa ważniejszy niż pojedyncze głoski: 'record (rzeczownik) i re'cord (czasownik) to dwa różne słowa. W transkrypcjach akcent zaznacza znak ˈ.